رشته کوه های ایران کدامند؟

اسفند ۱ام, ۱۳۹۶ | نوشته‌شده به دست سرگروه آموزشی درس مطالعات اجتماعی دوره اول متوسطه در مطالب جغرافیایی

رشته کوه های ایران کدامند؟

رشته کوه های ایران

 

حدود ۵۵ درصد سطح ایران را کوه فراگرفته و ۴۵ درصد آن را جلگه ها و دشت های پهناور و دریاچه ها و هامون ها (بیابان ها) و نمکزارهای متعدد زیرپوشش قرار داده اند. کوه های ایران به چهار رشته شمالی، زاگرس، مرکزی و باختری (شرقی) تقسیم می شوند.

رشته شمالی یا البرز که درازای آن به ۹۵۰ کیلومتر بالغ می شود و مساحتی معادل ۵۱۵۰۰ کیلومتر مربع یا حدود سه درصد مساحت کشور را زیر پوشش قرار داده است، بخشی از چین خوردگی های بزرگ آلپ و هیمالیا است. این رشته از استان اردبیل شروع شده و رو به شرق از جنوب دریای خزر می گذرد و در شمال خراسان به کوه های شرقی ایران می پیوندد.

بلندترین نقطه ایران یعنی کوه دماوند با بلندی ۵۶۷۱ متر در این رشته جای دارد. کوه های دیگری چون علم کوه (۴۶۵۰ متر)، سیاهلان (۴۱۷۵ متر)، پالون گردن (۴۳۷۵ متر) و شاهوار (۳۹۴۵ متر) نیز در همین رشته قرار دارند.

رشته زاگرس که عظیم ترین و طولانی ترین رشته کوه های ایران است، از استان آذربایجان غربی آغاز می گردد و پس از عبور از استان های کردستان، همدان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، خوزستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد ، بوشهر و فارس و هرمزگان تا شمال تنگه هرمز ادامه می یابد و در آنجا به رشته کوه های مرکزی ایران و رشته ارتفاعات مکران می پیوندد.

رشته کوه های زاگرس با درازای حدود ۱۴۰۰ کیلومتر و عرض بین ۱۰۰ تا ۳۰۰ کیلومتر، مساحتی معادل ۳۲۳۰۰۰ کیلومتر مربع یا ۲۰ درصد مساحت کشور را زیر پوشش قرار داده است. بلندترین قله رشته کو های زاگرس، کوه دینار یا دنا نام دارد که ارتفاع آن به ۴۴۰۹ متر می رسد. از دیگر کوه های بلند کوهستان زاگرس می توان کوه های برده رش (۳۶۰۲ متر)، شاهور (۳۳۰۹ متر)، پرو (۳۳۵۷ متر)، الوند (۳۵۸۰ متر) اشترانکوه (۴۰۵۰ متر)، زردکوه (۴۲۲۵ متر) و کوه فارغان (۳۲۶۷ متر) را نام برد.

رشته کوه های مرکزی ایران در امتداد قطر بزرگ ایران یعنی از شمال غربی به سوی جنوب شرقی کشیده شده و استان آذربایجان شرقی را به کوه های سیستان و بلوچستان متصل می کند. طول رشته کوه های مرکزی ۱۴۶۰ کیلومتر و عرض آن به طور متوسط ۸۰ کیلومتر است و مساحتی برابر ۱۴۳۰۰۰ کیلومتر مربع یا ۸٫۵ درصد مساحت کشور را شامل می شود. کوه هزار با بلندی ۴۴۶۵ متر مرتفع ترین کوه این رشته به شمار می آید و کوه های لاله زار (۴۳۵۱ متر)، جوپار (۴۱۳۵ متر)، پلوار (۴۲۳۳ متر) و شیرکوه (۴۰۰۰ متر)، از دیگر کوه های بلند این رشته محسوب می شوند.

کوه های خاوری (شرقی) ایران، رشته کوه های ناپیوسته ای هستند که از شمال خراسان آغاز می شوند و رو به جنوب تا استان سیستان و بلوچستان یا کوه های مکران ادامه می یابند. کوه تفتان با ارتفاع ۳۹۴۱ متر بلندترین کوه این رشته محسوب می شود و کوه های بزمان (۳۵۰۳ متر)، باقران (۲۵۹۵ متر)، آهنگران (۲۸۳۱ متر)، چهل تن (۳۰۱۳ متر)، بینالود (۳۲۱۱ متر) و هزار مسجد (۳۰۴۰ متر) از دیگر کوه های مهم آن به شمار می روند.

علاوه بر رشته کوه های چهارگانه بالا، کوه های دیگری به طور پراکنده در گوشه و کنار کشور وجود دارد که عمده ترین آنها رشته کوه های نسبتاً مرتفعی هستند که دشت کویر را از کویر لوت جدا می کنند. کوه نای بند با ارتفاع ۳۰۰۹ متر بلندترین قله این گروه به حساب می آید.

حدفاصل میان رشته کوه های شمالی یا البرز و رشته مرکزی و کوه های خاوری را بیابان های پهناوری به نام دشت کویر و کویر لوت فراگرفته و بیابان های دیگری چون چون هامون جزموریان و کویر ابرکوه و غیره در حدفاصل میان رشته های دیگر جای گرفته اند. علاوه بر دشت ها و بیابان های مزبور، جلگه های دیگری مانند دشت ساحلی استان بوشهر، دشت خوزستان، دشت ساحلی دریای خزر و دشت مغان نیز وجود دارند که شباهتی با دشت ها و نمکزارهای درونبومی ایران ندارند و از آبرفت رودخانه های متعددی که در آن نواحی جریان دارند به وجود آمده اند.

منبع: گیتاشناسی ایران- جلد سوم- دایره المعارف جغرافیای ایران- نوشته مهندس عباس جعفری- چاپ اول ۱۳۷۹- طرح تهیه، لیتوگرافی و چاپ از مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی.

شما می‌توانید ما را دنبال کنید از خوراک RSS 2.0 و یا پاسخ بگذارید در صورت تمایل، بازتاب بفرستید.

پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *